ايسلام و دئموکراسي - گؤنتاي گنجالپ
بای بک، آذربايجان | اُرتاگؤن, ۳۰-ي قیروو آی , ۱۱۰۰۸ اینجی ایل, چولا ۱۴:۴۹ [آ.خ] | یازی و قوشوق
 |
. | ايسلام اؤلکه لري نين مودئرنلشمه يولونداکي ان بؤيوک پروبلئملري بودور کي، تاريخلريندن اونلارا مورال وئره جک و چاغداش گؤرونه جک هئچ بير بير شئي يوخدور. ايسلام اؤلکه لري نين تاريخي قان، غدارليق و ايستيبداد اوزرينده قورولموشدور. بو تاريخله ساواشا باشلايانلارين عاقيبتي اوچ يولدان عيبارتدير: ۱. اؤلکه دن فرار ائديرلر. ۲. حبس ائديليرلر. ۳. اعدام اولورلار. |
گونوموزون و تاريخين ان اؤنملي مؤوزولاريندان بيري بودور کي، ايسلام و دئموکراسي قاوراملاري بير-بيري ايله باريشار يا يوخ؟
ايستيبدادين، جهالتين، ظولمون، عدالتسيزليگين و قارانليغين حؤکم سوردويو ايسلام اؤلکه لرينه باخديغيميزدا ندن بو اؤلکه لر قربده کي سوسيال عدالتله اويوم ايچينه گيرميرلر سوروسو عاغليميزدا جانلانير. ندن ۱۰۰ مينلرجه، ميليونلارجا آيدين و يا آزاد ياشاماق ايسته ين اينسان قربه قاچير؟
ايسلام اؤلکه لرينده ياشانيلاجاق سوسيال بير دوزن برقرار ائتمک مومکون اولمازمي؟
ايسلام اؤلکه سينده دوغماق گونوموزده سوچ و محکومييت ساييلير. باشقا جور دوشونمک اولماز، باشقا دينه کئچمک اولماز!
دونيانين بو قدر سورعتلي شکيلده ترققيسي قارشيسيندا ايسلام دونياسي اؤز جهالتينده، اؤز قارانليغيندا قالماقدان ندن موتسوز اولمور؟
بو دورغونلوق، بو ايستيبداد، بو قارانليق نه زامانا قدر دوام ائده جک؟ بو سورلار باغلاميندا ” ايسلام و دئموکراسي ” مؤوزوسوندا بير دارتيشما باشلاتمانين زامانيدير.
اصلینده دئمک اولار کي، بوتون دينلرده آشاغي-يوخاري ايستيبداد و آنتيپلوراليزم گؤروشلر حاکيمدير. بلکه ايسلام دينينده داها چوخ گؤزه چارپا بيلر، آنجاق بونون تاريخي و سوسيولوژيک سببلري وار. دين ديرلر و دئموکراسي ايسه مئتودلار اوزرينده دورار.
يعني دئموکراسي بير ده ير دئييلدير، ده يرلرين تطبیق ائديلمه سي اوچون مئتوددور. او زامان بئله آنلاشيلير کي، مئتود اولاراق مؤوجود اولان دئموکراسي نين مضمون ديريني دين دولدوردوغوندا هر تورلو پلوراليزمه مئيدان قاپانميش اولور. مودئرن دونيادا ليبئراليزم و دوشونجه اؤزگورلوگو بير ديرلر بوتونودور و دئموکراسي يولو ايله ده بو ديرلر اؤزونو گئرچکلشديرير.
بو اوزدن ده ليبئرال-دئموکراسي قرب سياسي فلسفه سينده بير يئرده ايشله نير. آنجاق ايسلام عالمي بو ليبئراليزم سؤزوندن قورخدوقلاري اوچون، ساده جه دئموکراسيني آلماغا، يعني يالنيز مئتودو آلماغا چاليشميشلار و مووففق اولا بيلمه ميشلر. چونکو ” دئموکراسي ” قاورامي قرب اؤلکه لرينده سياسي تطبیقات مئتودو کيمي حياتا کئچمه دن، ليبئراليزم، اينسان هاقلاري، دوشونجه و دين پلوراليزمي ايله باغلي قربده بير چوخ سياسي فلسفه لر اورتايا قويولموش و بير چوخ فيکير آداملاري دا بو اوزدن اؤلدورولموشلر. يني ليبئرال ديرلر دئموکراسي مئتودوندان داها اؤنجه اينسانلارين بئينيني قورجالاميشدير.
ليبئرال ديرلرين خريستيان (مسیحی) دونياسيندا اؤزونه يئر ائديب و اينسانلارا گئرچک آنلامدا اؤزگورلوک گتيرمه سي نين سببي خريستيان (مسیحی) ليق ديني نين ياپيسي ايله ايلينتيليدير. ايسلام ديني خريستيان (مسیحی) ليقدان اؤنملي کونولاردا فرقله نير. خريستيان (مسیحی) ليقدا آچينيم (وهي) يالنيز ايمان اوزرينه ايصرار ائدير. آنجاق ايسلامدا وهي و پئيقمبرليک يالنيز ايمان اوزرينه ايصرار ائتمز. ايسلام هم ده سياسي بير سيستئمين گتيريجيسي، قوروجوسو اولموشدور. ايسلامي ديگر دينلردن فرقلنديرن تمل آيرينتي بودور. يني حضرت محمد ۱۳ ايل پئيقمبر و ۱۰ ايل ايسه مکه دن مدينه يه گئتديکدن سونرا پئيقمبر شاه اولموشدور.
حضرت محمدين سياسي فعاليتلرده بولونماسي نين سببي او زامانکي عربيستان ياريماداسيندا دؤولتين اولماماسي ايدي. حتّی بير چوخ لايک ايسلامچيلار دا بو اوزدن بئله حساب ائديرلر کي، پئيقمبرين دؤولت قورماسي ارزيدير، زاتي دئييلدير، يعني پئيقمبرين ديني ميسسيونو ايله علاقه سي يوخدور. چونکو او زمانين عربيستانيندا دؤولت اولسايدي، او زامان محمد يالنيز پئيقمبرليکله مشغول اولاردي، سيياستله دئييل. يا دا بو شکيلده آنلادان دا وار کي، محمد، پئيقمبر اولماسا ايدي دا اؤز ايستعدادي اوزوندن عربلره بير دؤولت قورمالي ايدي. يعني پئيقمبرين سيياستله اوغراشماسي او زامانکي دؤولت بوشلوغوندان قايناقلانميشدير و دؤولتسيزليکدن ازييت چکن عربلر ده بونو بؤيوک ممنوعييتله قبول ائتمويشلر. آنجاق حضرت ايسا پئيقمبر سيياسته و دؤولت قورما ايشينه قاتيلمير. ندن؟ چونکو حضرت ايسانين زامانيندا روما ايمپئراتورلوغو کيمي توپلومون گوونليگيني ساغلايان بير دؤولت وار ايدي. آيريجا عیسی ۲۳ ايل دئييل، ساده جه ۳ ايل پئيقمبرليک ائتميشدير.بای بک
آچينيم (وحي) داشيييجيسي اولان پئيقمبرين سيياستله اوغراشماسي داها سونراکي دؤنملري ده ائتکيله ميشدير. بو اوزدن ده ليبئرال ديرلره گتيريب چيخاراجاق هر نؤو رئفورم حرکتلرينه ايسلام دونياسي قاپالي قالميشدير. رئفورم ندير؟ رئفوم، يني يئنيدن شکيللنديرمه. يعني بير فئنومئنين مؤوجود شکليني دييشديريب اونا زامانين، چاغلارين احتيياجلارينا گؤره شکيل وئرمه. چونکو بوتون چاغلار عربيستانين VII عصرينه بنزه مز و بوتون ميلتلر ده عربلرين پسيخولوگيياسيني داشيمازلار. بو اوزدن ده ايسلاملاشماق بير تورلو عربلشمک کيمي ايسلام تاريخينده اؤزونو اورتايا قويدو.
دئموکراسي نين بير دوشونجه و مکتب اولماديغيني، بير مئتود اولدوغونو سؤيله ديک. ليبئرال دئموکراسي ده هئچ واخت ساده جه سئچيمدن عيبارت اولدوغونو ايديعا ائتمه ميشدير. ليبئرال دئموکراسيده ليبئراليزم دوشونجه دير، دئموکراسي بو دوشونجه نين تطبیق ائديلمه مئتودودور. آنجاق موسلمانلارين عاغلينداکي ” ايسلامي دئموکراسي ” ده ايسلام ديرلري دوشونجه و دئموکراسي بو ديرلرين اويقولانما (تتبيق ائديلم) مئتودودور. ايسلام ديرلري ده بوتون پلوراليزمه قاپالي اولدوغو و اؤزونو موطلق حاق سانديغي اوچون بورادا دئموکراسي، اصلینده ديني ايستيبدادين و ديني ديکتاتورلوغون مئتودو کيمي اورتايا چيخير. نئجه کي، بو گون ايران و يا بير چوخ موسلمان اؤلکه لرده سئچيم وار، ميللي مجليس وار، آنجاق آزادليق يوخدور. ندن؟ چونکو آزادليق دئموکراسي نين مؤوزوسو دئييلدير، ليبئراليزمين مؤوزوسودور. دئموکراسي آزادليغين آراجيدير، اؤزو دئييلدير.
ايسلام ذهنييتي دئموکراسيني يالنيز اؤز ديرلريني گئرچکلشديرمک اوچون قبول ائدر، باشقا دوشونجه لرين ده گليشمه سينه يارديمچي اولان دئموکراسي ايسلام ذهنييتينده قبول ائديلمز و ايسلام تاريخينده ده قبول ائديلمه ميشدير. ايسلامدا يالنيز موسلمانلارين حاقي وار، موسلمان اولمايانلار ياشايا بيلمه لري اوچون جزييه (موسلمان اولمامانين جزاسي اولاراق پول) اؤدمه لي ايديلر. ايسلام و ليبئرال ديرلر آراسينداکي تزاد نه لردير؟ ايسلامين کاميل اينسان تيپي حاضيردير. ايسلام ده يرلري اساسيندا ياشايان فرد سونوندا تانرييا قوووشار و ايش بيتر. آنجاق ليبئراليزمين اينسان تيپي حاضير دئييلدير. ليبئرال ديرلره گؤره اينسان و توپلوملار زامانين آخيشي ايچينده اؤز-اؤزلري نين معماري اولارلار. ايسلامدا ايسه اينکيشافين بوتون سيرلري VII عصر عربيستانين قومسال چؤللرينده ايتميشدير.
ايسلام اؤلکه لريني ايداره ائدن سياسيلرين ليبئرال ديرلرله دوشمنليکلري نين سببلري بودور. ايسلام بير يؤنلو، ليبئرال ديرلر چوخ يؤنلو اينسان نؤوونو دوشونمکده دير. ايسلامدا بو بير يؤنلولوگون ده ايستيقامتي تانريدير. آنجاق ليبئرال ديرلر فرده تانرييا اينانماما و يا دينيني دئييشديرمه حاقي دا تانييير. قربده مئيدانا چيخميش اولان ليبئرال ديرلري موسلمانلار بو شکيلده ديرلنديريرلر کي، اگر قرب ده موسلمان اولسايدي بو ديرلره احتيياج قالمازدي. ليبئرال ديرلرين اورتايا چيخيشيني خريستيان (مسیحی) ليقداکي اکسيکليکدن قايناقلانديغيني ساوونورلار موسلمانلار.
بو سببدن ايسلام بيلگينلري ليبئرال دئموکراسي نين ايسلامين ماهييتي ايله ضيدييتده اولدوغونو دوشونورلر. چونکو ليبئرال دئموکراسي نين ديني پلوراليزم آنلاييشي موسلمانلارين ” ان سون و موکممل دين ايسلامدير، بوتون اينسانلار موسلمانلاشماليديرلار ” تئزيسينه قارشيدير. حتّی ايسلامين ايلک چاغلاريندا ردده ساواشلاريندا اولدوغو کيمي بو گون ده اکثر ايسلام اؤلکه لرينده ايسلامدان اوز دؤندرميش آداملارين جزاسي اعدامدير. حضرت محمد اؤلدوکدن سونرا بير چوخ عرب ايسلامي ردد ائتديلر. ابوبکرين باشچيليغي و علي نين ساواشچيليغي ايله باشلانان بو ساواشدا ايسلامي ردد ائدنلرين کؤکونو کسديلر. اونا گؤره ده بو ساواشين آدي ” ردده ” اولاراق آلدي.بای بک
گونوموزده پلوراليزم، ليبئرال دئموکراسي فلسفه سي نين چوخ اؤنملي بير پارچاسيدير. بو، ساده جه سياسي پلوراليزمدن عيبارت دئييل، هم ده ديني، فيکري، فلسفي پلوراليزمدن عيبارتدير. ليبئرال دئموکراسي نين قايناغي اينسانلارين اينتئللئکتوال گليشمه لرينه، احتيياجلارينا گؤره دييشير. آنجاق ايسلامي دئموکراسي نين دييشمه يه ن قايناغي وار و اونون ديشينا چيخماق کوفر ساييلير. بو اوزدن ده دئموکراسي اصلینده دايما دييشن، ترانسفورماسيونا اوغرايان اينسان عاغلينين گئرچکلشمه سي اوچون بير ايدئال مئتوددور. اؤرنگين بير بيليم آدامي نين، بير سياسي فلسفه چي نين عاغلينا يئني بير شئي گلدييسه اعداما محکوم ائديلمه دن اونو بير کيتاب و يا درگيده يايينلايا بيلر، آنجاق عئيني آدام ايسلام اؤلکه لرينده اؤلومله جزالانا بيلر. چونکو دينلر تانري مرکزلي و ليبئراليزم ايسه اينسان مرکزلي دوشونمکده دير. تانري مرکزلي دوشونولدويو زامان سيياست ده موطلق و دييشمه يهن موقدس ديرلرين امرينده اولور.
آنجاق اينسان مرکزلي دوشونولدويو زامان سيياست تانرييا دئييل، اينسانين موتلولوغونا خيدمت ائدن، اينسانلار آراسي گوون ساغلايان بير داورانيش اولاراق اورتايا چيخير. اولايا ائپيستئمولوژي بوجاقدان باخيلديغيندا ليبئرال دئموکراسي تجروبه و آغلا دايانير، آنجاق ايسلام شريتين دييشمز قانونلارينا. بعضي ايسلام اؤلکه لرينده اعدام حؤکمونون لغو اولونماسي قرب دؤولتلري نين باسقيسي اوزوندن اولموشدور. يني گونوموزده هانسيسا بير ايسلام اؤلکه سينده آدام کيمي ياشاماق مومکونسه، بو، قطعيين او اؤلکه نين اؤز تاريخي شرطلريندن قايناقلانمير، بو، يا قربين باسقيسي اوزوندندير، يا دا آتاتورک کيمي اوستون بير اينسانين بو قارانليق تاريخي ييخا بيلمه سي حسابينادير.
ليبئرال دئموکراسي اصلینده اوزون سوره لي آيدينلانماين نتيجه سيدير. بو آيدينلانما پروسئسينده ديني متنلري فرقلي تفسير ائتميش، آچيقلاميشلار. دي نين سئکولاريزاسيونو ايله گئرچکلشميشدير بو آيدينلانما سورجي، يني دين اينسانلارين ايچ دونياسي ايله ايلگيلي بير ساهه يه ائنديريلميشدير. بير چوخ سکانديناوييا اؤلکه لرينده اينسانلارين دينيني سوروشماق سوچ ساييلير و آدام محکمه ليک اولا بيلر. دي نين ايجتيماي حياتدان اوزاقلاشديريلماسي ايله دوشونجه پلوراليزمينه مئيدان آچيلميشدير. چونکو تانري نين سونسوزلوغو حاقيندا دانيشان ديني هر کس اؤز سونلو عاغلي ايله آنلايير. سونلو آنلاييش ايسه موطلقلشديريلير و قانلي ساواشلارا سبب اولور. آنلاشيلديغي کيمي ايسلامييتين دئموکراسي ايله دوشمنليگي اورتايا چيخميش اولور. چونکو موسلمانلارين قبول ائتديکلري ” ايسلامي دئموکراسي ” نتيجه اعتيباري ايله ايستيبداددان باشقا هئچ بير شئي دئييلدير. بئله ليکله ده عئيني ذهنييت ايسلامي ايقتيصاد آنلاييشيني اورتايا قويور.
ايسلامي ايقتيصادين ايسه قايناق کيتابي يوخدور، چونکو قوران بير ايقتيصادييات کيتابي دئييلدير. ايقتيصادي باخيمدان اؤز يئرينده چابالايان ايسلام اؤلکه لري نين فلاکتي بورادان قايناقلانير. چونکو ايقتيصادي حيات، ساده جه پوللاشماقدان عيبارت دئييلدير. ايقتيصادييات ائلمدير و ديگر ائلم ساهه لري ايله سيخ علاقه سي وار.
ايسلامي دئموکراسي ايسه قربين گوجله نيب و ايسلام اؤلکه لريني کونتروللارينا آلديقلاري زامان اورتايا چيخدي. قرب فيکري، علمي، فلسفي، حربي باخيمدان گوجلنمه ديگي مودتجه ايسلام دونياسيندا ” ايسلامي دئموکراتييا ” سؤزونه راست گلميريک. ندن؟ چونکو ايسلام تاريخينده هئچ بير زامان چوغونلوغون و خالقين گؤروشو ايله حسابلاشما ذهنييتي اولماميشدير. حضرت محمد اؤلدوکدن سونرا ايلک دؤرد خليفه ني خالق سئچمه دي. ساواشلار يولو ايله قنيمت الده ائده رک زنگينلشميش ايسلامين بير نئچه اؤنجولري سئچدي. بير تک قادي نين گؤروشونه خليفه لرين سئچيمينده باش وورولمادي، چونکو ايسلام آنلاييشيندا قادين ايکينجي جينسدير و اونون گؤروشو ايله حسابلاشماق خطالي بير ايشدير. سونني جبهه سينده بو حاديثه لر ياشارکن، ايسلامين شيه آنلاييشي داها غدارجا ايستيبداد و ديکتاتورلوقدان يانا اولموشدور. شيه يه گؤره اهالييه احتيياج يوخدور، پئيقمبردن سونرا ايقتيدار قئيديسز شرطسيز ايماملارين اولمالي ايميش. باخماياراق کي، ايماملار اؤزلري بئله دوشونمه ميشدي. حتّی ابوتاليبوغلو الي هئچ بير يئرده ايمامت سؤزونو تلففوز ائتمه ميش، او اؤزو ده خيلافتدن دانيشميدير.بای بک
آنجاق آرتيق ايستيبداد اؤز ايچيندن اؤزونو داغيدان دوشونجه آداملاري يئتيشديرير. گونوموزده ايسلام دونياسيندا دا تئولوژي هئرمئنوتيگين فلسفي هئرمئنوتيکله يئر دييشديرمه سينه تانيق اولوروق. بونلاردان بيري و بلکه ده ايسلام تاريخينده هئچ آلتئرناتيوي اولمايان ايرانلي آبودلکريم سوروشدور. ايران ايسلام اينقيلابيندا خومئيني نين يارديمچيسي اولموش، داها سونرا بو جرياندان آيريلميش و اؤز فلسفه سيني قورموش اولان سوروش اؤزلليکله ايران قايناقلي ايسلام آنلاييشيني کؤکوندن اوچورور. (سوروشون گؤروشلري ايله بو سيته ده تانيش اولا بيلرسينيز: [1] www.drsoroush….) سوروشا گؤره آرتيق ديني ايقتيدارلارين زاماني بيتميشدير و قورانداکي ” جيهاد ” قاورامي دا اسکيميشدير. چونکو جيهادا امر وئرمک يالنيز پئيقمبرين صلاحييتينده اولان بير ايشدير.
سوروش هم ده بئله حساب ائدير کي، قورانين بير چوخ متني آرتيق باطيل اولموش، کئچرليليگيني ايتيرميشدير. يعني مککه ده گلن آيه لر، مدينه ده ايسلامي دؤولت قورولدوقدان سونرا منسوخ (باطل) ائديلميشدير. حتّی سوروشا گؤره قوراندا کئچن و مککه ده گلميش اولان ” دينده زور و ايجبار يوخدور ” آيه سي قيتال (اؤلدورم) آيه لري طرفيندن ايبتال ائديلميشدير. سوروش سون يازيلاريندا داها دا ايره لي گئدير و قورانين آللاهين کيتابي اولماديغيني دئيير. سوروشا گؤره، آللاهين اثري اولان قوران دئييلدير، محمدير. يني قوران محمدين و محمد ايسه تانري نين اثريدير. نئومؤتزيله مذهبي نين طرفداري اولان سوروش قورانين قديم دئييل، مخلوق اولدوغونو ساوونور.
ايسلام دونياسي بئله حساب ائدير کي، قوران قديمدير، يني تانري نين ازلدن دئمک ايسته ديگي سؤزلردير و محمددن اؤنجه ده بو سؤزلر تانري قاتيندا ابديين وار ايميش، آنجاق مؤتزيله دوشونجه سيندن فايدالانان سوروش حساب ائدير کي، قوران مخلوقدور، يعني زامان و مکان احتيياجلارينا گؤره يازيلميش بير کيتابدير. زامان و مکان کؤکنلي اولدوغو اوچون گونوموزده بير چوخ پروبلئملرين، او جومله دن سياسي پروبلئملرين هه لي اوچون قوران قايناق کيتاب اولا بيلمز، چونکو او عربيستانين او زامانکي شرطلرينه گؤره اورتايا چيخميش. او زامان هر چاغين اينساني اؤز عاغليندان فايدالانماغي قورانسيز دا باشارا بيلر. چونکو عاغيل دا تانري نين اثريدير. ندن تانري نين بو عاغيل دئييلن اثريندن فايدالانميريق؟ سوروش بورادا ليبئرال دئموکراسي و سئکولاريزم کيمي قاوراملار اوزرينده سيخجا دورور و اينسان هاقلاري نين مودئرن ترفيني آنلادير. سوروش بوتون بو اينتئللئکتوال چاليشمالارينا گؤره ۲۰۰۴-اونجو ايلده ائراسموس اؤدولو ايله اؤدوللنديريلدي.
سوروشون ساووندوغو ديني پلوراليزم ايسلام اؤلکه لرينده کي ديني ايستيبدادي کؤکوندن ييخير. بو اوزدن ده ايران دؤولتي اونون گؤروشلري نين ياييلماسي اوچون گرکن اؤنلملري آلميشدير. اونون بو چاليشمالاري ايسلاملا دئموکراسيني ليبئرال ديرلر ايشيغيندا باريشديرماغا خيدمت ائتمکده دير. سوروش داها اؤنجه کي هئرمئنوتيک گلنکلره تنقيدي ياناشميشدير.
اگر بير اينانيشدا پلوراليزمه و اؤزگورلويه يئر يوخدورسا اونو ساده جه هوقوقي زورلامالارلا گئرچکلشديرمک اولماز. تورکيه اؤرنگينده گؤرولدويو کيمي يئنه ده فاناتيزم لايک ديه لري اؤز دونياگؤروشونه سيغيشديرا بيلمير. بعضي ايسلام اؤلکه لرينده مودئرن بير آناياسانين اولدوغونو گؤروروک. آنجاق ايجتيماي موناسيبتلر يئنه ده اسکي و ديني ديرلرين اساسيندا دوام ائدير. چونکو اسکي ديرلري اورتادان قالديرماق ساده جه هوقوقون ايشي دئييلدير، توپلومسال آيدينلانما، ادبييات، موسيقي، رسسامليق و ديگر اينسان عاغلينين و هيسسيياتي نين نتيجه سي اولان ديرلر بو يولدا يارديمچي اولماليدير.
ايسلام اؤلکه لري نين مودئرنلشمه يولونداکي ان بؤيوک پروبلئملري بودور کي، تاريخلريندن اونلارا مورال وئره جک و چاغداش گؤرونه جک هئچ بير بير شئي يوخدور. ايسلام اؤلکه لري نين تاريخي قان، غدارليق و ايستيبداد اوزرينده قورولموشدور. بو تاريخله ساواشا باشلايانلارين عاقيبتي اوچ يولدان عيبارتدير: ۱. اؤلکه دن فرار ائديرلر. ۲. حبس ائديليرلر. ۳. اعدام اولورلار.
آذربايجاندا دا سيخ-سيخ دويدوغوموز ” تورک-ايسلام اولکوچولوگو ” آنلاييشي اصلینده اسکي ايستيبدادين، اسکي جهالتين خورتلاماسينا خيدمت ائدير. دوروم بو شکيلده اولدوغو زامان قربله ايلگيلي ايکي وضعييت اورتايا چيخير: يا قربي تانيميرلار و قفلت ايچينده ديرلر يا دا قربي تانيديقلاري زامان يوردلاريندان قوپورلار. چونکو او يوردلارداکي قارانليقدان و ديني، غئيري ديني ايستيبداددان قورخولار.
گؤنتاي گنجالپ
۲۳/۰۶/۲۰۰۸
٫بير ميللتين سسي
پایلاش | پرینت
بورا باغلي يازيلار:
- فارس ایستعماری نین ایسلام چتری آلتیندا رجز اوخوما حئکایه سی - ایشیق سؤنمز
- فيکير موباحيثه سي و شخصيت ترورو - عليرضا اردبيلي (باي بک آچيقلاماسي ايله بيرليکده ياييليب)
- گلین بو داشی اته یینیزدن تؤکون! “میللی سیمگه اونریسی یا میللی سیمگه ***” یازیسینا تنقید - آیتان ار اوغلو
- “آزاد تريبون” سيته سي نين مسئولو ايديعا ائتديگي ژورناليسمين ائتيکاسنا صاديق قالا بيلمه دي!
- “جنبش آذربایجان برای دمکراسی و یکپارچگی ایران” آدلی محفل آذربایجان میللی منافعینه خیدمت ائدن بیر قوروپ اولابیلرمی؟ - ایشیق سؤنمز
- فارس مدنیت راسیستلری نین آذربایجان میللی مسئله سی قارشیسیندا چتینلیک چکمه مسئله لری - ايشيق سؤنمز
- صابر رستمخانلی علیهینه “ایران مهر” ایمضاسی ایله یازیلمیش یازییا باخیش - ايشيق سؤنمز
- آنها می خواهند قلم خود را داشته باشند٫ کمکشان کنید - عليرضا جوانبخت
- گونئی آذربایجان و بایراق مسئله سی - ايشيق سؤنمز
- تدابیر شدید امنیتی و بازداشتهای گسترده در آذربایجان و بایکوت خبری در سایتهای بی بی سی فارسی، صدای آمریکا، رادیو فردا، صدای آلمان، رادیو فرانسه و…! - آيدين تبريزي
http://www.baybak.com
بای بک سایتیندان پرینت اولوب
http://www.11008.baybak.com/il_11008_say_1787.azr
یازینین اینترنت آدرسی
یازیده ایشه آلینان اینترنت آدرسلری
[1] www.drsoroush….: http://www.drsoroush.com
گوروش کاپانیبدی