ياشاسين آذربايجان - Long live Azerbaijan

.

او منه دئدي کي، ۳ ايل ايرانين زيندانيندا سياسي مهبوس کيمي ياتيب و دهشتلي ايشگنجه لره معروض قاليب. ” مني بير دفعه اطلاعات مأمورلاري گئجه قارانليغيندا کوچه دن اوغورلاييب، گؤزلريمي و اللريمي باغلاديقدان سونرا ناملوم يئره آپاريب، اورادا مني تکادامليق کامئرايا (انفرادي سلول) آتديلار. بير آزدانسا موستنطيق يانيما گليب سورغو - سوالا باشلادي. اگر وئرديگيم جاوابلار اونو راضي سالماسايدي، آياققابيسيني چيخاريب، اونونلا باشيما و اوزومه مؤحکم ووراردي. اونون ضربه لري نتيجه سينده زده آلميش يئرلردن قان آخاردي. بعضي واختلار چکديگي سيقارئتين اودونو بوينومدا و يا کؤينگيمين دويمه لريني آچيب سينمده سؤندورردي. يا دا کي، قارنيم اوسته يئره اوزاديب کابئل سيمي ايله آياقلاريمين پنجه سيني شاللاقلاياردي. بو يئرده من سنه دئييم کي، ايرانين تک آدامليق کامئراسيندا اؤيرنديم کي، اينسان اينسانا نه قدر نيفرت ائده بيلر.

---

---

معين بير فرد ايشگنجه ده دن قاباق و ايشگنجه دن سونرا جيسمي و روحي باخيمدان چوخ فرقله نير. ايشگنجه چوخ تئز بير زاماندا فردين اوزرينده اؤزونو گؤسترير. ميثال اوچون، جيسمي باخيمدان بدنلري نين موختليف يئرلرينده اولان يارالارداندان قاناخمالار، سومويون سينماسيندان، يانيق ياراسيندان، باشاغريسيندان، مده خسته ليگيندن و س. دانيشماق اولار. آما روحي باخيمدان ايشگنجه يورغونلوغا، روح دوشگونلوگونه، سئکسوال و يادداش پروبلئمينه بايس اولور…

من سياسي سببلردن ايراني ترک ائتديکدن سونرا، سوئده گليب سياسي موهاجيرلر اوچون آيريلميش يئرده مسکونلاشماغا مجبور اولدوم. اورادا ياشي تقريبن اوتوز اولان بير نفر آذربايجانلي کيشي ايله تانيش اولدوم. اونونلا بير نئچه آي بير اوتاقدا ياشامالي اولدوم.

منيم ياخشي ياديما گلير، بعضي واختلار، او گئجه نين بير عالمينده، يوخونون ان شيرين زامانيندا اؤزوندن بييختييار ناله چکيردي. حتّی بعضي واختلار منه ائله گليردي کي، يوخودايکن او نفس آلماقدا چتينليک چکير. ائله بو سببه گؤره، بير گئجه اونو يوخودان اوياديب، بونون سببين سوروشدوم.

او منه دئدي کي، ۳ ايل ايرانين زيندانيندا سياسي مهبوس کيمي ياتيب و دهشتلي ايشگنجه لره معروض قاليب. ” مني بير دفعه اطلاعات مأمورلاري گئجه قارانليغيندا کوچه دن اوغورلاييب، گؤزلريمي و اللريمي باغلاديقدان سونرا ناملوم يئره آپاريب، اورادا مني تکادامليق کامئرايا (انفرادي سلول) آتديلار. بير آزدانسا موستنطيق يانيما گليب سورغو - سوالا باشلادي. اگر وئرديگيم جاوابلار اونو راضي سالماسايدي، آياققابيسيني چيخاريب، اونونلا باشيما و اوزومه مؤحکم ووراردي. اونون ضربه لري نتيجه سينده زده آلميش يئرلردن قان آخاردي. بعضي واختلار چکديگي سيقارئتين اودونو بوينومدا و يا کؤينگيمين دويمه لريني آچيب سينمده سؤندورردي. يا دا کي، قارنيم اوسته يئره اوزاديب کابئل سيمي ايله آياقلاريمين پنجه سيني شاللاقلاياردي. بو يئرده من سنه دئييم کي، ايرانين تک آدامليق کامئراسيندا اؤيرنديم کي، اينسان اينسانا نه قدر نيفرت ائده بيلر.

گونلر کئچيردي و من دفعه لرله ايشگنجه اولونوردوم و بو گئديشله آزاد اولماق اوميديمي ايتيرميشديم. اؤلومدن قورخموردوم، اؤزومو اؤلومه حاضيرلاييرديم. گئجه لر ياتاندا منيم بير شيرين رؤيام وار ايدي. او دا بوندان عيبارت ايدي کي، اليمده کي کيميوي ماددني ايچيرم، سونرا ايسه بير درين يوخو ايله دونيامي دييشيرم. آما خاطيرلاتمالييام کي، بير شئي مني قورخودوردو. او دا ايتکين دوشمم و مزاريمين اولماماغي ايدي. آرزو ائديرديم هئچ اولماسا اؤلندن سونرا مزاريم معلوم اولا و منيم هسرتيمي چکن، گؤزو اينتيظاردا قالان آتا - آنام اونو زيارت ائده. البتته، بو قورخويا قانع ائديجي سبب وار ايدي. چونکي من بير نئچه دفعه موستنطيقدن ايسته ديم کي، منه ايزين…يجازه وئره لر واليدئيينلريمله گؤروشم. آما او منه دئدي کي، سن گئجه قارانليغيندا اوغورلانيب بورا گتيريلميسن. سنين بوردا اولماغيندان هئچ کسين خبري يوخدور. اگر ائتديگين گوناهلاري اعتيراف ائتمه سه ن، سني ايشگنجه آلتيندا اؤلدوروب و جسه ديني صاحيبسيز ايتلرين يئمي ائده جگيک. ”

چوخ تاسف کي، بين الخالق عفو تشکيلاتي نين وئرديگي معلوماتلارا گؤره ايران او اؤلکه لردندير کي، خوصوصن، گونئي آذربايجاندان اولان سياسي مهبوسلار دهشتلي، آغير ايشگنجه لره معروض قاليرلار. ايرانين آناياساسي نين ۳۸-اينجي مادده سي ايشگنجه يه قاداغا قويسا دا، ايرانين قانونلاريندا ” ايشگنجه ” آنلاييشي حاقيندا شرح وئريلمه ييب. آما ايرانين جزا سيستئمينده ال کسمه، گؤز چيخارتما، شاللاق وورما ايشگنجه ساييلمير. چونکي ديني احکامين اساسيندا اونلارين ايجراسي لازيم گؤرونور. ايران حتّی، بين الخالق عفو تشکيلاتي نين بو مؤوزو ايله علاقه دار اعتيراضلارين ايرانين داخيلي ايشلرينه قاريشما سايير. ايران ايشگنجه يه قارشي ۱۹۸۴-اونجو ايلده ب.م.ت - نين طرفيندن تصديق اولونان موقاويله يه قول چکمه ييب. ايرانين جزا نورمالاري علمي پرينسيپلرين يئرينه ديني احکاملاردان فاناتيک دوشونجه اساسيندا يارانيب. ائله بو سببه گؤره جينايتي سوبوت ائتمک اوچون علمي مئتودلارين يئرينه زور گوجونه موتتهيمدن اعتيراف آلماغا قويور.

ايرانين قانونلاري نين جزا سيستئمينده موتتهيم توتولان زامان اونا ايجازه وئريلمير اؤزونه وکيل توتسون. حتّی موتهيم اؤز قوهوم - عقربه سين گؤرمک حاقيندان دا محروم اولور. آنجاق او زامان کي، سورغو - سوال مرحله سي باشا چاتير و پروکورور موتتهيمه قارشي ايتتيهامي فورمالاشديراندان سونرا او محکمه يه آپاريلير و اونا قارشي ايتتيهام اوخونور.يالنيز او زامان اونا ايمکان وئريلير کي، اؤزونه وکيل توتسون و يا قوهوم - اقربا سي ايله قيسا گؤروشلري اولسون. بو پروسئسدن ده اسل حدف اوندان عيبارتدير کي، موتتهيمين رابيطه سي هر طرفدن کسيله و اونا ايشگجه وئريب اعتيراف آلمادا موستنطيقه کيمسه مانع اولمايا. تبييدير، بعضيلري ايشگنجه آلتيندا دوام گتيره بيلمه ييب اؤلومجول وضعيته دوشور و يا حتّی اؤلورلر. تجروبه لر نيشان وئرير کي، بوردان ۳ حال قاباغا گلير:

۱. ايشگنجه اولونوب و اؤلوم حالينا گلنلري موعين خستخانادا موعين حکيم نزارتي آلتيندا ساخلاييب، موعاليجه ائديرلر. اونون ياخينلارينا موتتهيمين بئيين و يا اورک اينفارکتي کئچيرمه سي دئييلير. بو واسيطه ايله موتتهيمين خسته ليگي نين سببي نين ايشگنجه ده اولماسيني گيزلتسينلر و ايستکلرينه نايل ده اولورلار.

۲. اگر موتتهيم ايشگنجه آلتيندا اؤلرسه، اونون اؤلوسون عاييلهسينه، ياخينلارينا تهويل وئريب، يا دا کي، هؤکومت طرفيندن تورپاغا تاپشيريرلار. (قئيد ائدک کي، بو دايم اولمور، بعضي ايستيثنا حاللاردا!) ياخينلارينا اونون اؤلومونون سببيني خسته ليکله باغلي اولدوغونو ايضاح ائديرلر.تبييدير کي، آرتيق بونا هئچ کس اينانمير. ديگر طرفدن اؤلونو قوهوملارينا اونا گؤره وئرميرلر کي، اؤلومون اسل سببينه بايس ايشگنجه اولدوغو آچيلار.

۳. گونئي آذربايجاندا بعضي سياسي فعاللار وار کي، بير نئچه ايلدير خبرسيز ايتکينديرلر. اونلارين باره سينده بئله شاييه لر وار کي، اطلاعات مأمورلاري طرفيندن اوغورلانيب، ايشگنجه آلتيندا اؤلوب و نامعلوم يئرده قويولانيبلار.

ميثال اوچون، ۲۰۰۶-اينجي ايل مي آييندا (۱۳۵-ین خورداد آئی) باش وئرميش ميللي قييامدا ۱۸ ياشلي گئنج ميللي فعال ستار سليمي توتولموشدو. اونون واليدئيينلري ۱۵ گون اورا - بورا قاچاندان سونرا، تبريزده عدليييه اورقانلاري اونون زينداندا اولدوغونو تصديقله ميشديرلر. آما بونا باخماياراق، اونون واليدئيينلري نه قدر چاليشسالار دا، ايکي آي عرضينده اونو گؤرمه يه مووففق اولماميشديرلار. ايکي آيدان سونرا گؤروش يئرينه اطلاعات مأمورلاري اونون اؤلوسونو واليدئيينلرينه تهويل وئرميشديرلر و اؤلومون سببيني بئله ايضاح ائتميشديرلر کي، ستتار سليمي زينداندان قاچيب و آراز چاييندان کئچنده بوغولموشدور. بو ايضاحات اونون قوهوم - عقربه سين قانع ائتمه ميشدير. نئجه مومکون اولار ۱۸ ياشلي بير گنج زينداندان قاچا و نئجه مووففق اولا بيلر کي، اؤزون آراز چايينا يئتيره؟ معلومات اوچون قئيد ائديرم کي، بو واختا قدر ايران زيندانيندان قاچيب جانين قورتاران اولماميشدير!!! هر حالدا بو آيدين فاکتدير کي، ستتار سليمي توتولاندان سونرا اونون علاقه سي هر طرفدن کسيليب و آغير ايشگنجه آلتيندا دونياسين دييشيب.

بونلاردان دا علاوه ، ايران يئگانه اؤلکه دير کي، سياسي مهبوسلارين حتّی جسدلرين ده جزالانديرير. معلومات اوچون قئيد ائتمه لييم، ۱۹۸۸-اينجي ايلده آنجاق ايکي آيين عرضينده تقريبن ۱۲ مين سياسي مهبوس قتليام اولونموشدورلار. اونلارا وورولان ايتتيهام بوندان عيبارت ايدي کي، گويا آللاهلا موحاريبه آپاريبلار. آدامي کدرلنديرن حال بوندان عيبارتدير کي، اونلار اعدام اولوناندان سونرا، ايرانين بؤيوک شهرلرينده رئژيمين ” لعنت آباد ” آدلانديرديغي موعين يئرلر آيريلميشدير کي، اونلاري اورادا قويولاميشديرلار. بو يئرلر بوتون اؤلولرين دفن اولوندوغو عادي قبيريستانليق دئييلدير. بوردا قبيرلرين باشداشي يوخدور. کيمين هارادا قويولانديغي معلوم دئييل. آنجاق اعدام اولونانلارين واليدئيينينه خبر وئرميشديرلر کي، اونلارين بالاسي اعدام اولونوب، اورادا قويولانيب و بوندان سونرا زيندان يئرينه اورا گئتمه ليديرلر. همچي نين اونلارين ديليندن ايلتيزام آلميشديلار کي، ياس مراسيمي توتمايالار، اوشاقلارينا قبير داشي برپا ائتميه لر. حتّی بير نئچه دفعه اطلاعات مأمورلاري ياس مراسيمي کئچيرن آتا - آنالارا هوجوم ائديب، اونلاري وحشيجه سينه دؤيوب و بير نئچه سين ده توتموشدورلار. سونرا دا گليب تراکتورلا قبيرسانديغي يئرله - يئکسان ائتميشديرلر. دئمک اولار کي، ايرانين عيرقچي فارس رئژيمي اؤز موخاليفلرين اؤلدورندن سونرا، اونلارين جسه دين ده تهقير ائديب و اونون قوهوم - عقربه سين چوخ دهشتلي، پسيکولوژي (روانی) - معنوي ايشگنجه يه معروض قويموشدورلار.

ايران دؤولت آداملاري ايران حبسخانالاريندا ايشگنجه اولدوغونو تصديقله ييرلر

ايراندا سياسي مهبوسلارا قارشي ايشگنجه دن فايدالانماغي حتّی ايران يوکسک سويييه لي دؤولت آداملاري دا اعتيراف ائديرلر. بيرينجي دفعه ۱۹۸۸-اينجي ايلده ايراندا کوتلوي اعداملار باشلاياندا آيت الله خميني نين واريثي آيت الله منتظري اونا مکتوب يازيب حبسخانالاردا سياسي مهبوسلارا قارشي پيس رفتاري و ايشگنجه ني خاطيرلاتميشدي. حتّی اونلارين عدالتسيز فورمادا اعدام اولونماسينا اعتيراض ائتميشدي. آدي چکيلن آيتوللاه مووففق اولموشدو تئهرانين اينقيلاب محکمه سي نين داشورک پروکورولون، يعني اسدالله لاجوردي و ايران زيندانلاري نين ريسيني ايشلريندن آزاد ائده. او سياسي مهبوسلارين وضعيتينه يئتيشمک اوچون اؤز نوماينده لرين زيندانلارا گؤندرميشدي. بوندان علاوه ، او مووففق اولموشدو بعضي سياسي مهبوسلاري آزادليغا بوراخا. آما سوندا آيت الله خميني نين غضبينه دوچار اولوب و اونون واريثليگيندن کنارا قويولموشدو.

محمد خاتمي ايصلاحات شوعاعري ايله پرئزيدئنت اولاندان سونرا ايراندا بير نئچه سياسي موخاليف شخص اطلاعات مأمورلاري طرفيندن وحشيجه سينه اؤلدورولموشدورلر. بو حاديثه ايران متبوعاتيندا زنجيرواري قطعيللر آدلانميشدي. نهايت، اطلاعات — ايرانين تهلوکه سيزليک نازيرليگي آدلانان اورقان رسمي حالدا بيلديريش وئريب و اعتيراف ائتميشدي بو قطعيللر موعين اطلاعات مأمورلاري طرفيندن اؤزباشينا تؤره ديليبدير. بوندان علاوه ، اصلی، ميلليتي فارس اولان، آما کانادا-دا ياشاييب، اورانين وطنداشليغيني آلان ژورناليست زهرا کاظمي ايراندا توتولوب و اطلاعات مأمورلاري طرفيندن ايشگنجه آلتيندا قتله يئتيريلميشدي.

خوصوصن بو ايکي حاديثه خاتمي پرئزيدئنت اولان زامان ايرانين داخيلينده و خاريجي اؤلکه لرده بؤيوک موباحيسه لره بايس اولموشدو. ان ماراقليسي بوندان عيبارتدير کي، بيرينجي دفعه اولاراق ايران زيندانلاريندا ايشگنجه مؤوزوسو گئنيش فورمادا اؤلکه داخيلينده ياييلان متبواتدا آکتوال اولموشدو. آيت الله شاهرودي عدليييه اورقانلاري نين رئيسي کيمي تعيين اولاندان سونرا، مهبوسلارلا وحشي رفاتار اولونماسيني تصديقله ميشدير.

او حتّی، تئهران شهري نين عدليييه اورقاني نين رئيسي عليزاده يه خوصوصي تاپشيريق وئرميشدي کي، مهبوسلارين وضعيتين آراشديريب و اونا بو باره ده راپورت وئرسين. حاقيندا صؤحبت ائتديگيميز شخص، بير نئچه آي آراشديرما آپاراندان سونرا، بو باره ده آيت الله شاهرودي-يه حسابات وئرميشدير. بو حسابات اؤلکه داخيلينده و خاريجي اؤلکه لرده چوخلو رئاکسييالارا سبب اولموشدو. او اؤز راپورتوندا قئيد ائتميشدير کي: ” مهبوسلارين گؤزلري باغلانير، دؤيولور، چوخ زامان ايستينطاق پروسئسي چوخ اوزون و اوزوجو اولور. ” حتّی او اؤز راپورتوندا بير ۱۳ ياشلي اوشاغا ايشاره ائتميشدي کي، او بير تويوغو اوغورلاديغي اوچون زينداندا چوخ پيس شرايتده ساخلانيلير. بوندان علاوه او بير نفر ۷۰ ياشلي قادينا ايشاره ائتميشدير کي، بورجلو اولدوغونا گؤره آغبيرچک ياشيندا زيندانا سالينميشدير. داها باشقا بير آجيناجاقلي حاديثه دن خبر وئره رک يازير کي، باشقا بير قادين، اري جينايتکار اولدوغو حالدا، اريني يوخ، اونو توتوب جزالانديرميشديرلار. البتته، بو راپورتدا سياسي مهبوسلارا بير جومله ايله ده اولسا، ايشاره ائديلمه ميشدير. چونکي، ايران رئژيمي اونون دؤولتينده سياسي مهبوسون اولدوغونو هر وجله اينکار ائدير.

احمدي نژاد پرئزيدئنت اولاندان سونرا ايران تهلوکه سيزليک نازيرليگينه، يني اطلاعات - آ محسن اژه ای-ني رئيس تعيين ائتميشدير. او بو وظيفه يه تعيين اولوناندان سونرا دئميشدير کي، اطلاعات اورقانلاريندا هر جوره اينجيتمه نين قاباغين آلاجاقدير. ” من اطلاعات - اين تکنیک ايله مشغول اولان حيصه سينه دئميشم يالاني موعين ائدن آپاراتلاري آلسينلار. بيز موتتهيمدن اعتيراف آلماق اوچون بو آپاراتلاردان و علمي مئتودلاردان فايدالاناجاغيق. ” بو سؤزلردن بئله نتيجه آلماق اولار، ايرانين اطلاعات اورقانلاريندا سياسي مهبوسلارا قارشي ايشگنجه حياتا کئچيريلير، محسن اژه اي اونو تصديقله ييب و دايانديرماق فيکرينده اولوب! بو فيکري يقين کي، ايراندا ياشايان ميلتلر اؤز تاريخي هافيزه لرينده ياخشي ساخلاييب، اونوتماييبلار. ايرانين سون شاهي، يعني محمدرضا پهلوي دؤورونده فرانسه-ده نشر اولونان ” لوموند ” قزئتي شاهين باجيسي اشرف پهلوي* ايله بير موصاحيبه آپارميشدي.

اشرف پهلوي بو موصاحيبه ده ايراندا سياسي مهبوسلارين ايشگنجه اولماسيني اينکار ائديب دئميشدير: ” بيز تئرروريستلردن اعتيراف آلماق اوچون علمي مئتودلاردان فايدالانيريق. بير يئرده کي، بو جور علمي مئتودلار وار، بيزيم وحشيجه سينه آداملاري دؤيمه يه و يا هاوادان آسماغا احتيياجيميز يوخدور. ” البتته، ايرانين سون شاهي دا دفعه لرله اؤز چيخيشلاريندا بو ايديعالاري تکرارلاميشدير. آما ايراندا اينقيلابدان سونرا يوزلرله سياسي مهبوس آزادليغا بوراخيلميش و بوندان سونرا کوتلوي اينفورماسييا واسيطه لرينده دهشتلي ايشگنجه لره معروض قالديقلاريني سؤيله ميشديرلر. حال - حاضيردا بو گون بيزيم اليميزده کونکرئت فاکتلار وار کي، ميللي قييامدان بو طرفه، يني سون ايکي ايلده يوزلرله ميللي فعاليميز ايران حبسخانالاريندا دهشتلي درجه ده ايشگنجه لره معروض قاليبلار.

گونئي آذربايجان سياسي مهبوسلاري نه اوچون ايشگنجه اولونورلار؟

۱۹۷۷-اينجي ايلده جنوبي آفریقادا قارالارين سياسي رهبرلريندن ساييلان ستئوه بيکو حبسخانادا ايشگنجه نتيجه سينده اؤلموشدو. ائله بونا گؤره جنوبي آفریقادا اولان سياسي مهبوسلارا قارشي ايشگنجه دونيا ميقياسيندا آکتوال مؤوزويا چئوريلميشدير. آراشديرمالار نيشان وئرميشدي کي، چوخلوغو تشکيل ائدن قارالار، دهشتلي آيري - سئچکيلييه و ايشگنجه يه معروض قاليرلار. البتته، بيلديگينيز کيمي ۱۹۹۴-اونجو ايلده اورادا آزاد و دئموکراتيک شرايتده کئچيريلن سئچکيلر نتيجه سينده عيرقچي رئژيم آرادان گئتميشدير.

ايراندا دا غئيري - فارس ميلتلر چوخلوغو تشکيل ائديرلر. حتّی تکجه بيز آذربايجانليلارين سايي فارس ميلتي نين ساييندان آرتيقدير. آما بو فاکتا باخماياراق، چوخلوغون، يني غئيري - فارس ميلتلري نين آزليق هاقلاري بئله يوخدور. بونون دا بايسي آزليغي تمسيل ائدن ايرانين عيرقچي فارس رئژيميدير. بو باخيمدان ايران جنوبي آفریقادا واختي ايله حاکيم اولان عيرقچي رئژيمين رولونو اوينايير. عاليملرين نظرينه گؤره، ايشگنجه نين آيري - سئچکيليکله ياخين رابيطه سي وار. اصلینده دئمک اولار ايشگنجه آيري - سئچکيليک سيياستيندن بحرله نير و بيرباشا اونون آجي نتيجه سيدير. اينسانلاري برابرهوقوق گؤرمه مک بايس اولور موعين آداملار و يا قروپلار، حتّی ميلتلر نيظاملي فورمادا اؤز اينساني هاقلاريندان محروم اولالار. ائله بو سببه گؤره، آيري - سئچکيليک ب.م.ت - نين اساس دوشونجه سي و اينسان هاقلاري نين اوسوللارينا قارشيدير. ب.م.ت - نين اساس دوشونجه سينده و اينسان هاقلاري نين مودافيعه سينده اينسانلار برابرهوقوقلو تانينيرلار.

فارس ايدئولوقلاري ايراندا موختليف ميلتلرين ياشاماسينا ” اينانميرلار ” . اونلارين فيکرينه گؤره، ايراندا آنجاق واحيد بير ميلت وار کي، او دا ايران ميلتي آدلانير. يئنه اونلارين نظرينه گؤره، بو واحيد ميلتين ميللي کيمليگي، فارس ديلي، فارس يازان تاريخ، فارسلارين مدني نورمالاري، حتّی شييه مذهبيندن فارس مرکزلي دوشونجه ايله و س. معنا تاپير. اونلار ايرانين تورپاق بوتؤولوگون قورويوب ساخلاماق اوچون بو اينام مفکوره سين لازيم گؤرورلر. البتته، اونلار بو واحيد ميلت، يني ايران ميلتي نين ايچينده بعضيلري نين، او جومله دن، آذربايجانليلارين طايفا و ائتنيک کيمليگيني وورغولاييرلار. بو ايدئولوقلارين نظرينه گؤره، ايراندا طايفا و ائتنيک کيمليگي قابارديب و شيشيرتمه ايرانين ميللي منفعتلرين، ميللي تهلوکه سيزليگين، تورپاق بوتؤولوگون تهلوکه يه سالار. بورادا اهميتلي بير نؤقته وار کي، اونو اونوتماماليييق. بو فارس ايدئولوقلاري سؤزده ايراندا ياشايان اينسانلاري بير ميلتين عوضولري ساييب و اونلارين برابرهوقوق اولدوقلاريني وورغولاييرلار. آما عملده فارسلارلا غئيري - فارس ميلتلري آراسيندا فرق قويورلار. ميثال اوچون بيز آذربايجانليلار تورک اولدوغوموز اوچون سياسي، ايقتيصادي و مدني باخيمدان دهشتلي درجه ده آيري - سئچکيلييه معروض قاليريق. بو آغير دوروما اعتيراض ائدنلر پانتورکيست، خاريجي اؤلکه لرين جسوسو، ايراني پارچالايان، ايختيشاش سالان و س. دامغالار آليب، ايشگنجه يه معروض قاليرلار.

التته، ايراندا بو وضعيتين دوام تاپماسي چوخ دهشتلي نتيجه لر وئره بيلر. بو گونکو دونيادا چوخلو سيلاهلي توققوشمالارين اکثر سببي بوتون بونلاردان عيبارتدير. بالکاندا سون ايللرده وطنداش موحاريبه لري، افقانيستاندا، مرکزي آفریقادا، روسيه ده — روسلارلا چئچئنلر آراسيندا و س. گئدن موحاريبه لري فيکيرميزي آچيقلاماق اوچون ميثال چکه بيلريک. حتّی، ايرانين اؤزونده بلوچلار و کوردلر آيري ..سئچکيليک سيياستينه قارشي مرکزي هؤکومتله سيلاهلي ساواشا قالخيبلار. اوسته قئيد ائتديگيم کيمي بو وضعيتين داعوامي اودلا اويناماقدان باشقا بير شئي دئييل.

ايشگنجه نين نتيجه لري

موعين بير فرد ايشگنجه دهدن قاباق و ايشگنجه دن سونرا جيسمي و روحي باخيمدان چوخ فرقله نير. ايشگنجه چوخ تئز بير زاماندا فردين اوزرينده اؤزونو گؤسترير. ميثال اوچون، جيسمي باخيمدان بدنلري نين موختليف يئرلرينده اولان يارالارداندان قاناخمالار، سومويون سينماسيندان، يانيق ياراسيندان، باشاغريسيندان، مده خسته ليگيندن و س. دانيشماق اولار. آما روحي باخيمدان ايشگنجه يورغونلوغا، روح دوشگونلوگونه، سئکسوال و يادداش پروبلئمينه بايس اولور. البتته، بير فدر نيظاملي فورمادا ايشگنجه اولوناندان سونرا، اگر آزادليغا بوراخيلسا، او زامان مومکوندور جيسمي باخيمدان آز زاماندا ساغالا. آما اوزون زامان روحي باخيمدان اؤزونو ازگين هيسس ائده جک. اگر بو روحي باخيمدان اؤزونو پيس هيسس ائتمه دوام تاپارسا، او دا اؤز يئرينده جيسمي خسته ليکلره سبب اولا بيلر. ائله بو سببلره گؤره، بير فرد اوزون مودت آرديجيل ايشگنجه اولارسا، آزادليغا بوراخيلاندان سونرا داورانيش باخيميندان اونون حرکتلري دييشيلير. و بو دييشيلمه اونون اطرافي و ان چوخ دا عاييله سي ايله علاقه ده منفي تاثير قويور. بئله کي بعضي واخت اونون نه ايسته ديگيني دوشونمک چوخ چتين اولور. بو گون بو بير سوبوت اولونموش و آيدين فاکتدير کي، ايشگنجه اولونان بير فرد آزادليغا بوراخيلديقدان سونرا، اونون موتخه سيس پسيکولوقا احتيياجي اولور.

مقاله نين اولينده قئيد ائتديگيم سوئدده تانيش اولدوغوم آذربايجانلي کيشي دايم دئييردي کي، ايران زيندانيندا چکديگيم ايشگنجه لر مني ائله سينديريب کي، اينانميرام بير ده اؤزومه گلم!

ايشگنجه يه قارشي موباريزه يوللاري

ايشگنجه يه قارشي هم اؤلکه داخيلينده و هم ده عئيني زاماندا خاريجي اؤلکه لرده موباريزه آپارماليييق. داخيلده ايرانين عيرقچي فارس رئژيمينه موختليف فورمادا کئچيريلن کوتلوي اعتيراض واسيطه لري ايله باشا سالماليييق کي، بير نئچه آذربايجانلي گنجي نين زيندانلاردا ايشگنجه آلتيندا عليل اولماسي ميللي هرکاتيميزين قاباغين آلا بيلمز. ۲۰۰۶-اينجي ايلين مي آييندا باش وئرن ميللي قييام سوبوت ائتدي کي، ايران رئژيمي آذربايجانليلارين کوتلوي اعتيراض آکيسييالاريندان چوخ قورخور. ائله کي، مجبور اولدو آذربايجانليلاري تهقير ائدن ايران قزئتي نين نشرين تجيلي شکيلده دايانديرا. ايران رئژيمي او زامانا قدر يالنيز دؤولته موخاليف اولان قزئتلري باغلاتديرميشدي.

آتا - بابا سؤزودور، دئيرلر: ” ائل گوجو، سئل گوجو! ” ائله بو ائل گوجو بايس اولدو بيرينجي دفعه اولاراق ايران رئژيمي اؤز نزارتينده اولان قزئتين ياييلماسينا قاداغا قويا. بو اونلارا بير تاريخي درس ايدي. منيم فيکريمجه، چوخ اهميتي وار کي، آذربايجانليلار کوتلوي اعتيراضلاريندا ميللي فعاللارا قارشي اولان آغير ايشگنجه لرين دايانديريلماسين طلب ائده لر. البتته، بونو دا علاوه ائتمه لييم، ايشگنجه آنجاق ايراندا يوخ، دونيا ميقياسيندا جيدي بير پروبلئم ساييلير. بو سببه گؤره چوخ اهميت داشييير کي، بيز اينسان هوقوقلارين مودافيعه ائدن بين الخالق تشکيلاتلارلا امکداشليق ائدک و ايشگنجه اولانلارين مظلوم سسيني دونيايا چاتديراق. بو نؤقته يه ديقت ائتمه ليگيک، ايران داخيلينده و خاريجي اؤلکه لرده ايشگنجه يه قارشي موباريزه اوچون ايشگنجه نين نه اولدوغون و اونا قارشي موباريزه يوللارين علمي فورمادا اؤيرنمه ليگيک. بو بير طرفدن گونئي آذربايجاندا ايشگنجه نين دايانماسينا يارديم ائدر، ديگر ترفدن ده ميللي هرکاتيميزين ايچينده بيزيم دئموکراتيک دوشونجه ميزي گوجلنديرر. بين الخالق عفو تشکيلاتي تقريبن ۱۹۶۰-اينجي ايلدن بري دونيا ميقياسيندا ايشگنجه يه قارشي موباريزه آپارير و بو باره ده ۱۲ ماده لي پروقرام يازيب و بوتون دونيانين اؤلکه رهبرلرينه، اينسان هاقلاريني مودافيعه ائتن تشکيلتالارا گؤندريب، عئيني زاماندا بو پروقرامين حياتا کئچيريلمه سيني طلب ائديب.

۱۲ ماده لي پروقرام آشاغيداکيلاردان عيبارتدير:

۱. هر بير اؤلکه ده يوکسک سويييه لي هؤکومت دايره لري ايشگنجه دن حدسيز اوزاق اولدوقلارين نيشان وئرمه ليديرلر. اونلار آچيق - آيدين تامام پوليس مأمورلارينا، حربي قوووه لره، تهلوکه سيزليک اورقانلاري نين مأمورلارينا بيلديرمه ليديرلر کي، ايشگنجه دن فايدالانماغا هئچ تهاموللري يوخدور. يني بوندان ايستيفاده ائتميه جکلر. ايشگنجه دن فايدالانان زامان اونو بير پيس عمل کيمي اعتيراف ائديب و غئيري - شرطسيز محکوم ائتمه ليديرلر.

۲. اکثر حاللاردا ايشگنجه او زامان باش وئرير کي، مهبوسو توتوب و اونا باييردان يارديم ائده جک آداملارلا علاقه سين کسيرلر. مهبوسو بو جور تجريد ائتمه يه گرک قاداغا قويولا. هؤکومتلر گرک ضمانت وئره لر کي، مهبوس توتولاندان سونرا، وضعيتي نين معلوم اولماسي اوچون واختي اؤلدورمه دن او طرفسيز محکمه يه آپاريلا. مهبوسلارين گرک حاقي اولا، نيظاملي فورمادا وکيل، حکيم و قوهوم - عقربه لرين گؤره لر.

۳. بعضي مملکتلرده ايشگنجه گيزلين حبسخانالاردا باش وئرير. حتّی، بعضي واختلاردا بو گيزلين حبسخانالارا آپاريلانلار، ايزسيز يوخا چيخيرلار. هؤکومتلر گرک ضمانت وئره لر کي، مهبوسلار تانينميش و رسمي حبسخانالارا آپاريلاجاقلار. و عئيني زاماندا هؤکومت مهبوسون قوهوم - اقربا سينه، وکيلينه و محکمه يه اونون هارادا اولدوغونو، نه اوچون توتولدوغونو خبر وئرمه يه بورجلودو.

۴. گه رک کي، مهبوسلار توتولان زامان اونلار اونلارين هاقلاريني قانون چرچيوه سينده اونلارا باشا سالماليديرلار. او جومله دن، اونلار بيلمه ليديرلر حبسخانادا پيس رفتارا قارشي شيکايت ائده بيلرلر. همچي نين اونون توتولماسي و آزادليقدان محروم ائديلمه سي واختي اؤلدورمه دن بير حاکيم طرفيندن آراشديريلا. حاکيم گرک آراشديرا موتتهيم ايشگنجه اولوب، يا يوخ! اونون توتوب آزادليقدان محروم ائتمه قانونا اويغوندور، يا يوخ. موتتهيمي سورغو - سوال ائدرکن گرک کي، اونون وکيلي نين ايشتيراک ائتمه سي بير شرطدير. هؤکومتلر گرک ضمانت وئره لر کي، حبسخانا و مهبوسون شرايتي بين الخالق نورمالارلا اوست - اوسته دوشور. بورادا قويولان مقصد بين الخالق نورمالارا اويغون حبسخانادا مهبوسلا رفتار نظرده توتولور. موتتهيمي حبسخانادا ساخلايان و اونو ايستينطاق ائدن هؤکومت دايره لري بير - بيريندن گرک آيري اولالار. گرک کي، بوتون حبسخانالار طرفسيز تفتيش قروپلاري نين نيظاملي نزارتينده اولالار. بو نزارته هؤکومت دايره لري مانع اولمايالار، ايشينه موداخيله ائتميه لر و اونون ايشيني مهدودلاشديرمايالار.

۵. هؤکومتلر گرک موعين قانونلارالا ايشگنجه دن فايدالانمايا قاداغا قويوب و اوندان فايدالانمانين قاباغين آلالار. ايشگنجه يه قارشي قاداغا هئچ بير شرايتده لغو اولا بيلمز. حتّی موحاريبه زاماني و يا حربي هؤکومت يارانان زاماندا دا.

۶. ايشگنجيله باغلي بوتون راپورتلار و شيکايتلر گرک بير موستقيل و طرفسيز اورقانين طرفيندن آراشديريلا. ايشگنجيله علاقه دار ايتتيهام اولونان دؤولت آداملاري گرک کي، آراشديرما پروسئسينده اؤز وظيفه لريندن کنارا قويولماليديرلار. شيکايت ائدن، شاهيد و تامام او آداملار کي، بو هوقوقو پروسئسده ايشتيراک ائديرلر، گرک کي، اونلارين تهلوکه سيزليگي قورونوب ساخلانيلا.

۷. گه رک کي، ايشگنجه وئرن موهاکيمه اولونا. بو پرينسيپ اونلارين هارادا اولدوغونو، هانسي وظيفه داشيديغيني و جينايتين هارادا حياتا کئچديگيني،يشگنجه وئرن و ايشگنجه اولانين ميلليتي و جينايتين باش وئرديگي زاماندان نه قدر کئچديگيندن آسيلي اولماياراق. هؤکومتلر هوقوقو باخيمدان بير - بيرلري ايله علاقه يارادالار کي، ايشگنجه باش وئرن زامان ايشگنجه وئره ني بير - بيرلرينه تهويل وئره لر و بونونلا باغلي ايش بيرليگي آپارالار. محکمه لر گرک کي، عدالتلي اولالار و هر هانسي بير دؤولت آدامي، کيمليگيندن آسيلي اولماياراق، وظيفه سيندن ايستيفاده ائديب ايشگنجه ني مودافيعه ائده بيلمز.

۸. هؤکومتلر گرک ضمانت وئره لر کي، ايشگنجه نتيجه سينده آلينان اعتيرافلاردان و سندلردن محکمه ده موتتهيمه قارشي ايستيفاده اولونماياجاق. آنجاق ايستيثنا حالدا زوراکيليقلا اعتيراف و سند آلما ايشگنجه وئرنه قارشي محکمه ده ايستيفاده اولونا بيلر.

۹. ايستينطاقلا مشغول اولان بوتون دؤولت آداملاري و او آداملار کي، وظيفه لري ايله علاقه دار مهبوسلارلا اونسيتده ديرلر، اونلارين هاميسينا تحصيل آلديقلاري زامان باشا سالينماليدير کي، ايشگنجه جينايت حساب اولونور. بوتون دؤولت آداملاري گرک بيلسينلر کي، اونلارين حاقي و وظيفه سيدير کي، ايشگنجه يه سبب اولان هر هانسي امره ايطاعت ائتممه ليديرلر.

۱۰. ايشگنجه نين قورباني نين و اونون ياخين قوهوم - عقربه سي نين هاقلاري وار دؤولتدن و يا حاکيميتدن تزمينات آلا، عئيني زاماندا دؤولتين بورجودور اونون موعاليجه سيني تمين ائده و اولکي نورمالني وضعيته گتيره.

۱۱. گرک کي، هؤکومتلر ايشگنجه نين لغوينه قارشي چيخان بين الخالق سندلري، او جومله دن، بمت - نين ايشگنجه يه قارشي موقاويله سين تصديقليه لر. همچي نين باشقا اؤلکه لره و آيري - آيري فردلره ايشگنجه ايله باغلي شيکايت حاقي وئره لر. هؤکومتلر گرک ايشگنجه نين قاباغين آلماق اوچون ائکسپئرتلرين و بين الخالق اورقانلارين طرفيندن وئريلن مصلحتلري نظره آليب، جيدي عمل ائده لر.

۱۲. گرک هؤکومتلر ايشگنجه نين لغوي اوچون بوتون ايمکانلاريندان فايدالانالار و او اؤلکه لر کي، هله ده ايشگنجه وئرمکله ايتتيهاملانيرلار، اونلارين اوزرينده تاثير بوراخالار. بير دؤولت ديگر دؤولته بيلگي و يا هر هانسي بير تئخنيکي وسايت گؤندررکن، ضمانت وئرمه ليدير کي، بوندان ايشگنجه زاماني ايستيفاده اولونماياجاق. هر هانسي بير فردي هر هانسي بير اؤلکه ده ايشگنجه تهلوکه سي گؤزله ييرسه، گرک هؤکومتلر اونون اورا گئتمه سين مجبور ائتميه لر.

بو ۱۲ مادده دن عيبارت اولان پروقرام ۲۰۰۰-اينجي ايلين اوکتيابر آييندا بين الخالق عفو تشکيلاتي طرفيندن نشر ائديلميشدير. منيم فيکريمجه، بو پروقرام ايران آدلانان مکاندا ايشگنجه ني دايانديرماق اوچون رئال و ياخشي چيخيش يولودور. عئيني زاماندا دونيا ميقياسيندا موترققي قوووه لر طرفيندن دستکله نير. منيم فيکريمجه، بو پروقرامي ايران آدلانان مکاندا حياتا کئچيرمک بو مرحله ده ميللي هرکاتيميزين اساس وظيفه لريندن بيري اولماليدير.

اونوتماياق کي، نؤووندن آسيلي اولماياراق، هر بير ايشگنجه اينسان روحونا تهقيردير!

بير آذربايجان تورکو شراب ايچديگي اوچون شاللاقلانير

شهيد ستار سليمي ميللي قييامدا ايشتيراک ائدرکن توتولوب، گيزلي زينداندا ساخلانيليب، نهايت ايشگنجه آلتيندا قتله يئتيريليب.

* بو موصاحيبه شاهين اؤزو ايله ياپيلميشدير. باي بک

٫بير ميللتين سسي
پایلاش | پرینت

---

بعضی عکسلر خبره باغلی اولمایا بیلیر. لطفا دیقتتلی اولون

گوروش کاپانیبدی